Thu Mua Nông Sản Không Có Hóa Đơn Có Được Trừ Thuế TNDN ?

Khi thực hiện thu mua nông sản không có hóa đơn trực tiếp từ người dân hoặc hộ sản xuất, nhiều doanh nghiệp lo lắng khoản chi này sẽ bị loại khỏi chi phí hợp lý khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Tuy nhiên, pháp luật thuế hiện hành đã có quy định cụ thể cho phép đưa các khoản chi này vào chi phí được trừ nếu đáp ứng đủ điều kiện về hồ sơ, chứng từ và hình thức thanh toán.

Trả lời nhanh: Doanh nghiệp thu mua nông sản không có hóa đơn đầu vào từ người trực tiếp sản xuất bán ra ĐƯỢC TÍNH vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN. Để được ghi nhận, doanh nghiệp bắt buộc phải có: (1) Chứng từ chi trả tiền cho người bán (phải thanh toán không dùng tiền mặt nếu giao dịch từ 5 triệu đồng/ngày/hộ trở lên) và (2) Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ theo Mẫu số 02/TNDN kèm theo Thông tư 20/2026/TT-BTC.

Doanh nghiệp thu mua nông sản không có hóa đơn có được trừ khi tính thuế TNDN?

Căn cứ khoản 1 Điều 9 và điểm b khoản 1 Điều 24 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, cùng điểm a khoản 13 Điều 3 Thông tư 20/2026/TT-BTC, doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ không có hóa đơn vẫn được hạch toán vào chi phí được trừ khi thuộc các trường hợp sau:

 

• Mua sản phẩm là nông, lâm, thủy sản của người sản xuất, đánh bắt trực tiếp bán ra.

   

• Mua sản phẩm thủ công làm bằng đay, cói, tre, nứa, lá, song, mây, rơm, vỏ dừa, sọ dừa hoặc nguyên liệu tận dụng từ sản phẩm nông nghiệp của người sản xuất thủ công trực tiếp bán ra.

   

• Mua phế liệu của người trực tiếp thu nhặt.

   

• Mua đồ dùng, tài sản của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp bán ra.

   

• Mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh (ngoài các trường hợp trên) có mức doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế giá trị gia tăng (GTGT).

   

Như vậy, đối với hoạt động thu mua nông sản không có hóa đơn đầu vào từ người sản xuất trực tiếp, chi phí sẽ được công nhận là hợp lý khi tính thuế TNDN nếu doanh nghiệp hoàn thiện đầy đủ hồ sơ theo quy định.

Bảng tóm tắt hồ sơ chi phí được trừ khi mua nông sản không hóa đơn

Mẫu bảng kê thu mua hàng hóa dịch vụ mới nhất là mẫu nào?

Theo điểm a khoản 13 Điều 3 Thông tư 20/2026/TT-BTC, mẫu bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ mua vào không có hóa đơn mới nhất áp dụng hiện nay là Mẫu số 02/TNDN.

Bảng kê này được lập để ghi nhận chi tiết các lần thu mua nông sản từ người dân trực tiếp bán ra, làm căn cứ chứng minh chi phí hợp lý với cơ quan thuế. Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp hoặc người được ủy quyền phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của các thông tin trên bảng kê.

Quy định bù trừ thu nhập chịu thuế TNDN theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP

Căn cứ Điều 6 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, việc xác định thu nhập chịu thuế và bù trừ lỗ/lãi trong kỳ tính thuế TNDN của doanh nghiệp được thực hiện theo nguyên tắc:

1. Tổng hợp thu nhập: Doanh nghiệp có nhiều hoạt động sản xuất, kinh doanh trong kỳ thì thu nhập chịu thuế từ hoạt động SXKD là tổng thu nhập của tất cả các hoạt động.

2. Bù trừ lỗ trong sản xuất kinh doanh: Trường hợp bị lỗ ở hoạt động SXKD này, doanh nghiệp được phép bù trừ số lỗ vào thu nhập chịu thuế của các hoạt động SXKD có lãi do doanh nghiệp tự lựa chọn (trừ các trường hợp đặc thù).

3. Trường hợp loại trừ khi bù trừ lỗ:

   • Chuyển nhượng bất động sản, dự án đầu tư: Lỗ từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản, chuyển nhượng dự án đầu tư, chuyển nhượng quyền tham gia dự án đầu tư không được bù trừ với thu nhập chịu thuế của hoạt động SXKD đang được hưởng ưu đãi thuế TNDN.

   • Khai thác, chế biến khoáng sản: Thu nhập chịu thuế từ chuyển nhượng dự án/quyền thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản phải xác định riêng để kê khai nộp thuế, không được bù trừ lỗ, lãi với hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường trong kỳ.

Lưu ý quan trọng khi hạch toán chi phí thu mua nông sản

• Xác thực đối tượng bán: Nông sản phải được mua trực tiếp từ người sản xuất, đánh bắt bán ra. Nếu mua qua trung gian hoặc thương lái không phải hộ sản xuất, doanh nghiệp bắt buộc phải có hóa đơn theo quy định.

• Ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt: Giá trị mua hàng trong ngày của từng hộ, cá nhân từ 5 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản ngân hàng) để được tính là chi phí hợp lý.

• Trách nhiệm pháp lý trên Mẫu 02/TNDN: Doanh nghiệp cần lưu giữ đủ chứng từ chi tiền, thông tin định danh người bán (CCCD/CMND) kèm theo Bảng kê 02/TNDN để phục vụ giải trình khi quyết toán thuế.

Bảng kê thu mua nông sản mới nhất năm 2026 sử dụng mẫu nào?

Doanh nghiệp sử dụng Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ theo Mẫu số 02/TNDN ban hành kèm theo Thông tư 20/2026/TT-BTC.

Cụ thể, Mẫu 02/TNDN là mẫu bảng kê thu mua hàng hóa dịch vụ mua vào không có hóa đơn, có dạng như sau:

Kết luận

Thủ tục chứng minh chi phí hợp lý khi thu mua nông sản không có hóa đơn đòi hỏi doanh nghiệp tuân thủ nghiêm ngặt quy định về lập Bảng kê Mẫu 02/TNDN và phương thức thanh toán. Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 320/2025/NĐ-CP và Thông tư 20/2026/TT-BTC sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí thuế TNDN một cách hợp pháp và an toàn.

(Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm): Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo pháp lý dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành. Doanh nghiệp nên tham vấn trực tiếp ý kiến của cơ quan thuế quản lý hoặc chuyên gia tư vấn thuế đối với từng trường hợp hồ sơ cụ thể.