Cập Nhật Quy Định Mới Về Phân Bổ Thuế GTGT Đầu Vào Dùng Chung

Theo các văn bản pháp luật về thuế hiện hành, việc phân bổ thuế GTGT đầu vào dùng chung cho cả hoạt động chịu thuế và không chịu thuế đã có những điều chỉnh quan trọng. Sự thay đổi này trực tiếp ảnh hưởng đến công tác kê khai, quyết toán thuế hàng kỳ của các doanh nghiệp và cơ sở kinh doanh.

Tóm tắt nhanh: Từ ngày 01/07/2025, doanh nghiệp thực hiện phân bổ thuế GTGT đầu vào dùng chung theo tỷ lệ doanh thu phát sinh ngay trong từng kỳ tính thuế (tháng/quý), thay vì tạm phân bổ rồi điều chỉnh quyết toán lại theo doanh thu cả năm như quy định cũ tại Thông tư 219/2013/TT-BTC.

 

Phân bổ thuế GTGT đầu vào dùng chung theo quy định mới

Căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 23 Nghị định 181/2025/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi khoản 1, 2 Điều 3 Nghị định 144/2026/NĐ-CP), nguyên tắc khấu trừ thuế GTGT đầu vào đối với hàng hóa, dịch vụ dùng chung được xác định rõ ràng.

Trường hợp cơ sở kinh doanh không hạch toán riêng được số thuế GTGT đầu vào dùng cho hoạt động chịu thuế và không chịu thuế, số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ sẽ tính theo tỷ lệ % giữa doanh thu chịu thuế GTGT so với tổng doanh thu bán ra trong kỳ tính thuế.

So sánh quy định phân bổ thuế GTGT trước và sau ngày 01/07/2025

• Giai đoạn trước ngày 01/07/2025 (Theo Thông tư 219/2013/TT-BTC): Kế toán thực hiện tạm phân bổ số thuế GTGT đầu vào dùng chung hàng tháng hoặc hàng quý. Đến cuối năm (tại tờ khai tháng 12 hoặc quý 4), kế toán tổng hợp doanh thu cả năm để tính toán phân bổ lại.

• Giai đoạn từ ngày 01/07/2025 trở đi (Nghị định 181/2025/NĐ-CP): Tỷ lệ khấu trừ được xác định dứt điểm theo doanh thu trong từng kỳ tính thuế. Doanh nghiệp không còn thực hiện phân bổ lại theo doanh thu cả năm vào kỳ kê khai cuối năm.

Doanh thu dùng để tính tỷ lệ bao gồm doanh thu hàng hóa, dịch vụ chịu thuế, không chịu thuế, giá trị gia tăng của hoạt động kinh doanh vàng bạc đá quý (nếu không âm) và các khoản doanh thu không phải kê khai, tính nộp thuế theo quy định tại khoản 1 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 (sửa đổi bởi Luật số 149/2025/QH15).

Tỷ lệ phân bổ khấu trừ đối với các dự án đầu tư

Đối với các dự án vừa đầu tư vào sản xuất kinh doanh hàng hóa chịu thuế và không chịu thuế GTGT:

• Thuế GTGT đầu vào của tài sản cố định trong giai đoạn đầu tư XDCB được tạm khấu trừ theo tỷ lệ (%) doanh thu dự kiến trong phương án sản xuất kinh doanh.

• Số thuế tạm khấu trừ này sẽ được điều chỉnh theo tỷ lệ (%) doanh thu thực tế trong vòng 03 năm kể từ năm đầu tiên phát sinh doanh thu.

• Nếu sau điều chỉnh làm giảm số thuế đã hoàn, doanh nghiệp phải nộp lại phần chênh lệch giảm nhưng không bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế đối với số tiền chênh lệch này.

Thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ do thanh toán trễ hạn xử lý thế nào?

Một vướng mắc phổ biến là các hóa đơn mua hàng trả chậm, trả góp có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên (đã bao gồm thuế GTGT) nhưng chưa/không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt khi đến hạn.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 14 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và điểm g khoản 2 Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP:

1. Trường hợp chưa đến hạn thanh toán: Doanh nghiệp vẫn được kê khai khấu trừ thuế GTGT đầu vào theo hợp đồng hoặc phụ lục hợp đồng đã ký kết.

2. Trường hợp đến hạn thanh toán nhưng không có chứng từ không dùng tiền mặt: Doanh nghiệp bắt buộc phải kê khai điều chỉnh giảm số thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ vào kỳ tính thuế phát sinh nghĩa vụ thanh toán.

Tính vào chi phí được trừ khi xác định thuế TNDN

Căn cứ khoản 16 Điều 23 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, số thuế GTGT không được khấu trừ sẽ được hạch toán vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN hoặc tính vào nguyên giá tài sản cố định.

Lưu ý ngoại lệ: Đối với hóa đơn từ 05 triệu đồng trở lên không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (thanh toán bằng tiền mặt), phần thuế GTGT tương ứng KHÔNG được tính vào chi phí được trừ khi xác định thuế TNDN.

Quy định khấu trừ thuế GTGT đầu vào đối với hàng hóa hao hụt tự nhiên

Hướng dẫn tại Công văn 9379/BTC-CST năm 2026 của Bộ Tài chính làm rõ điều kiện khấu trừ đối với số lượng hàng hóa tổn thất hoặc hao hụt tự nhiên:

• Hao hụt trong định mức: Trường hợp pháp luật có quy định về định mức hao hụt tự nhiên (do tính chất lý hóa trong quá trình vận chuyển, lưu kho), cơ sở kinh doanh được khấu trừ toàn bộ số thuế GTGT đầu vào tương ứng với số lượng hàng hóa hao hụt thực tế không vượt quá định mức.

• Hao hụt vượt định mức: Phần thuế GTGT đầu vào tương ứng với số lượng hàng hóa hao hụt vượt quá định mức quy định sẽ không được khấu trừ.

Để được khấu trừ, cơ sở kinh doanh phải lưu giữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt và hóa đơn hợp lệ theo Điều 25, Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.

Bảng tổng hợp quy định khấu trừ thuế GTGT đầu vào

 

Lưu ý quan trọng cho kế toán doanh nghiệp

1. Thay đổi thói quen kê khai: Không chờ đến cuối năm mới gom số liệu phân bổ lại thuế GTGT dùng chung. Cần tính toán chính xác tỷ lệ doanh thu ngay trong từng kỳ kê khai tháng/quý.

2. Rà soát hạn thanh toán hợp đồng: Theo dõi sát lịch thanh toán của các hợp đồng mua trả chậm có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên để thực hiện điều chỉnh giảm khấu trừ kịp thời nếu không có chứng từ không dùng tiền mặt.

3. Lưu trữ hồ sơ hao hụt: Chuẩn bị đầy đủ biên bản kiểm kê, định mức hao hụt kỹ thuật và tài liệu chứng minh theo quy định pháp luật chuyên ngành khi giải trình chi phí hao hụt.

Kết luận

Việc nắm vững các thay đổi về phân bổ thuế GTGT đầu vào dùng chung giúp doanh nghiệp chủ động trong công tác kê khai thuế, giảm thiểu rủi ro bị truy thu hoặc phạt vi phạm hành chính.

Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo thông tin pháp lý tại thời điểm soạn thảo. Doanh nghiệp nên đối chiếu chi tiết văn bản quy phạm pháp luật hoặc tư vấn trực tiếp với cơ quan thuế quản lý.